NL 
EN 
Een ‘dubbelziende’ aanpak voor een rechtvaardige energietransitie in kwetsbare wijken
Onlangs verscheen een artikel, dat kort en krachtig uiteen zet hoe het Just Prepare project probeert bij te dragen aan de energietransitie in wijken met een verwaarloosde woningvoorraad, weinig economische kracht, en een grote renovatiebehoefte. Toch is er in die wijken vaak veel weerzin tegen renovatieprojecten. Zodoende blijven er kansen liggen om de energietransitie een impuls te geven.
In dit artikel delen we met geïnteresseerden waar volgens ons die weerzin vandaan komt, en wat er aan kan worden gedaan. We benoemen dat die weerzin deels voortkomt uit een algemeen gebrek aan vertrouwen in de overheid, woningcorporaties en andere belangrijke spelers – vaak door eerdere ervaringen gegroeid. Maar twee andere factoren verklaren minstens zo zeer de weerstand, namelijk
- een mismatch tussen de behoeften en dagelijkse praktijken van UN-bewoners enerzijds en de gebruikelijke ET-oplossingen anderzijds,
- een mismatch tussen wijkbewoners en de belangrijkste spelers die de ET aansturen.
Deze twee mismatches en het reeds bestaande wantrouwen kunnen elkaar versterken. Zo kan een neerwaartse spiraal ontstaan van slecht werkende of te dure oplossingen, afnemend vertrouwen en ongelijkheden.
Van neerwaartse spiraal naar opwaartse spiraal
In het Just Prepare project proberen we deze neerwaartse spiraal om te keren tot een opwaartse. Dat doen we door de twee mismatches aan te pakken. In de eerste plaats gebruiken we methoden om ‘dubbel te zien.’ Dat zijn slimme manieren om bewoners zélf te laten aangeven wat hun behoeften en leefpraktijken, en dat dan vervolgens met de kennis van ontwerpers en andere experts om te zetten in betere oplossingen. In de tweede plaats ontwikkelen we kaders en processen voor samenwerking tussen bewoners, corporaties, gemeenten en andere spelers. Zo kunnen ze samen plannen voor de energietransitie ontwerpen.
We illustreren deze aanpak met korte voorbeelden uit de vier buurten in Amsterdam, Gemert, Nijmegen en Rotterdam waar we met bewoners en andere betrokkenen werken. We sluiten af met enkele aanbevelingen voor toekomstig onderzoek.
Met dit artikel hopen we onze aanpak verder te verspreiden, niet alleen in Nederland maar ook daarbuiten. Zo kan de aanpak ook op andere plekken worden toegepast. En zo kan ze, vanuit ervaringen elders, ook weer verder worden ontwikkeld.
John Grin, Joep Frens, Thomas Hoppe, Erik Jansen, Thaleia Konstantinou, Lenneke Kuijer, Roel Loonen, Stan Majoor, Sietske Veenman, Floris Vermeulen, Mark Wiering, Anna de Zeeuw, Imrat Verhoeven (2026). ‘Towards effective and just energy transitions in underprivileged neighbourhoods: A double-eyed and sociotechnical approach,’ Energy Research & Social Science, Vol 136, 104748, https://doi.org/10.1016/j.erss.2026.104748
John Grin
Projectleider van het Just Prepare Onderzoek en Professor bij Universiteit van Amsterdam