De RenOlympics: een kaartspel voor rechtvaardige renovatiebeslissingen

Een toolkit om de behoeften van bewoners centraal te stellen in renovatiekeuzes

Bij woningrenovatie worden beslissingen vaak gedomineerd door technische en financiële overwegingen, terwijl de dagelijkse zorgen van bewoners — comfort, betaalbaarheid, gezondheid, toegankelijkheid, erkenning van diverse huishoudenspraktijken — op de achtergrond blijven. Binnen Just Prepare ontwikkelden we een kaartgebaseerd serieus spel, de RenOlympics, samen met een set aanvullende materialen, om professionals, onderzoekers en beleidsmakers te helpen reflecteren op hoe rechtvaardigheid kan worden geïntegreerd in renovatiebesluitvorming, al vanaf de vroegste ontwerpfase.
 
De toolkit werd gebruikt in twee co-creatieworkshops in 2026, waaraan gemeenten, woningcorporaties, ontwerpers, adviseurs, bewonersvertegenwoordigers en onderzoekers deelnamen. Deelnemers werden uitgenodigd om de huidige renovatiepraktijken te bevragen en de behoeften en zorgen van bewoners centraal te stellen in elke keuze die zij tijdens het spel maakten.

Wat de toolkit bevat

  • Beslissingscriteria-kaarten: 19 kaarten met sociaal-technische criteria voor renovatie, gegroepeerd in leefbaarheid, kosten, milieu-impact en bouwimpact.
  • Interventiekaarten:  24 kaarten met concrete renovatiemaatregelen op woning-, gebouw- en wijkniveau.
  • Kwetsbaarheidsvignetten: vijf bewonersgerichte scenario’s die terugkerende kwetsbaarheden in de Nederlandse sociale huursector weergeven, van energiearmoede tot sociaal isolement, gebaseerd op veldonderzoek en directe citaten van bewoners.
  • Rechtvaardigheidswiel (Justice Wheel): een visueel evaluatiekader gestructureerd rond erkenning, procedurele en distributieve rechtvaardigheid.
  • Individuele rangschikkingsformulier: een persoonlijk werkblad dat voor en na de workshop wordt ingevuld om te zien hoe prioriteiten verschuiven door collectieve reflectie.
  • Handleiding voor facilitators:  workshopstructuur, spelregels en begeleidende vragen.

Het spel/de workshop werd verder verfijnd door de introductie van uitgangssituaties waaruit deelnemers scenario’s kunnen kiezen die kritieke situaties weergeven (typische huishoudens of buurtkenmerken). Deze bieden een concreter aanknopingspunt dat deelnemers helpt bij het prioriteren van criteria (kaarten) en het gezamenlijk ontwikkelen van renovatiescenario’s. Dit proces vormt vervolgens de basis voor een discussie over rechtvaardigheid op basis van de ontwikkelde scenario’s.

De gebruiksscenario’s kunnen bijvoorbeeld omstandigheden weergeven van ernstige energiearmoede, materiële of fysieke tekortkomingen op het niveau van het gebouw en de buurt, oververhitting in de zomer en een gebrek aan sociale verbondenheid, waaronder geïsoleerde buurten.

Waarom we dit delen

Wij geloven dat het vertalen van energierechtvaardigheid van een abstract principe naar concrete praktijk vraagt om toegankelijke, praktische instrumenten die door anderen kunnen worden opgepakt en aangepast. De onderstaande materialen zijn vrij beschikbaar voor gebruik in workshops, trainingen en onderwijssituaties. We hopen dat ze professionals en onderzoekers ondersteunen bij gesprekken die de geleefde ervaring van bewoners centraal stellen in renovatiebeslissingen.

Foto van Diletta Ricci

Diletta Ricci

PhD bij Technische Universiteit Delft

Delen?